تیروئید
فهرست مطالب
مقدمه
پرکاری تیروئید
کم کاری تیروئید
بیماری تیروئید وحاملگی
گواتر
سرطان غده ی تیروئید
آزمایش های خونی ازغده ی تیروئید
پرسش ها وپاسخ ها
واژه نامه
محل قرارگرفتن غده ی تیروئید درگردن
این غده شبیه پروانه است وازدوبخش یا لب درقسمت زیرین گردن ودردوطرف نای تشکیل شده است که به وسیله ی یک لایه ازبافت تیروئید به هم متصل شده اند.
علایم پرکاری تیروئید
· کاهش وزن
· عدم تحمل گرما
· زود رنجی
· ضربان تند قلب
· لرزش
· ضعف عضلانی
· افزایش حرکات روده
· قاعده گی نامنظم
· خارش پوست وریزش مو
· شکنندگی ناخن ها
· چشمان پراز اشک
· گواتر
پرکاری تیروئید چگونه ظاهر می شود؟
بیش تر بیماران شش ماه قبل از این که به پزشک مراجعه کنند دارای نشانه هایی خواهند بود؛اما دربرخی از آن ها به خصوص درنوجوانان ،شروع بیماری بسیارسریع بوده وبا علایمی هم راه است که درمدت کوتاهی ظهور می یابند . همه ی بیماران دچارپرکاری تیروئید ،تمام نشانه های ذکر شده را ندارند.در افراد مسن ،علاوه بر کاهش وزن دراغلب موارد علایم عمده ای نظیر :کاهش اشتها ،ضعف عضلانی وبی حوصلگی نیز مشاهده می شود.
به عبارت دیگر یک زن جوان ممکن است درظاهر پرانرژی به نظر آید ولی قادر نیست برای چند ثانیه بی حرکت روی زمین بنشیند.
علایم پرکاری تیروئید
پرکاری غده ی تیروئید باعث سریع شدن واکنش های شیمیایی بدن شده وعلاوه برعلایم فیزیکی ،علایم روحی نیز دربیمارپدیدار می شود.
کاهش وزن
کاهش وزن تقریبا درهمه ی بیماران رخ می دهد ودلیل آن بالا بودن هورمون های تیروئید است که باعث سوختن کالری های بدن می شوند. شما ممکن است همیشه گرسنه باشید وحتی نیمه شب برای خوردن غذا ازخواب بیدار شوید .کاهش وزن از3-2 کیلو گرم تا 35 کیلوگرم یا بیش ترمتغیر می باشد،اما دراین میان ممکن است افرادی باشند که به دلیل بالا رفتن زیاد اشتهای شان وزن شان نیز اندکی بالا رود.ممکن است شما درابتدای این بیماری به شدت چاق باشید وبا مشاهده ی کاهش وزن تان خوش حال شوید ؛اما متاسفانه بایدگفت که بعد از درمان این بیماری وزن شما به حالت قبلی باز خواهدگشت.
تحمل ناپذیری گرما وعرق کردن
همان گونه که سوخت وساز بدن بالا می رود ،بدن شما گرمای زیادی تولید می کند که به وسیله ی عرق کردن گرمای اضافی دفع می شود. دراین حال شما ازهوای گرم ویا درکل ا ز محیط گریزان هستنید وممکن است دریک روز سرد زمستانی با بد ن نیمه عریا ن،احساس خوشایندی به شما دست بدهد.درمواردوخیم تر عدم تحمل شما نسبت به گرما شاید منجربه مخالفت شما با دوستان یا هم کاران گردد به این معنی که شما درجه حرارت بخاری را پایین می آورید پنجره های اداره یاخانه راباز می کنید یاردررختخواب لحاف را ازروی خود کنار می زنید.
زود رنجی
این حالت اغلب درمیان زنان جوان رخ می دهد شما ممکن است به شدت درتامین نیازها ومراقبت ازکودکان عاجز شوید مرتب ازکوره درمی روید ومتوجه می شوید که به طور غیرطبیعی دربرابر انتقادات حساس شده اید وبدون هیچ دلیل واضحی شروع به گریه کردن کنید.هم چنین ممکن است تمرکز خود را از دست بدهیدکه این امر تاثیر منفی درانجام امور مربوط به مدرسه دانشگاه یا محل کار شما خواهد داشت.
ضربان شدید قلب
بسیاری ازبیماران دچارضربان شدید قلب می شوند.شما ممکن است احساس کنید که قلب شما تند تراز حالت طبیعی می زند درصورتی که پرکاری تیروئید شدید بوده ومداوا نشود ضربان قلب دچار نوعی بی نظمی می شودکه به آن فیبریلاسیون دهلیزی می گویند یا حتی دربرخی مواقع قلب توانایی خود را از دست می دهد.
تنگی نفس
این حالت بیش تر زمانی مشخص می شودکه شما دو سه پله به بالا بروید.کسانی که قبل از ابتلا به پرکاری تیروئید ازبیماری آسم رنج می برند ممکن است متوجه بد تر شدن برخی علایم درخود شوند.
لرزش
بسیاری از بیماران ازوجود رعشه دردستان خود رنج می برند وممکن است ازسوی دوستان یا خویشاوندان این عارضه ناشی ازخوردن الکل تلقی شود.دراین حالت ممکن است نگه داشتن یک فنجان یا قرار دادن یک کلید درقفل برای شما بسیارمشکل باشد ودست خط شما بسیارخراب شود.
ضعف عضلانی
به طور معمول عضلات ماهیچه ای ران ضعیف می شوند به گونه ای که بالا رفتن از پله هایا بلند شدن اززمین درحالت چمباته یا بلند شدن ازیک صندلی کوتاه بدون استفاده ازدست ها بسیار مشکل می شود.
تغییر حرکت روده
دفعا ت حرکت روده ها افزایش می یابد به گونه ای که باعث می شود روزانه دویا سه بار مدفوع نرم ترا ز حالت نرمال از شما دفع شود .درمواردی بیمار دچاراسهال هم می شود.
قاعدگی نامنظم
دوره های قاعدگی ممکن است نامنظم یا خفیف باشد یا حتی امکان دارد متوقف شود .تازمانی که پرکاری تیروئید به درستی درمان نشود حاملگی ممکن است مشکل باشد.
مشکلات مربوط به پوست ،مو وناخن
شما ممکن است احساس کنید تمام بدن تان می خارد درافرادی که دچاربیماری گریوز هستند همان گونه که درقبل نیز اشاره شد بخش هایی از قسمت های پایین پا قرمز شده وخارش پیدا می کند.ممکن است موهای شمانازک ترونرم ترازحالت معمول شده وبه خوبی حالت نگیرد.ناخن های شما ممکن است شکننده شده وتا اندازه ای زشت شوند.
مشکلات چشمی
بیماران مبتلا به گریوز اغلب دچار مشکلات چشمی می شوند .ازجمله ی این مشکلات وجود آب اضافی درچشم می باشد که به وسیله ی باد ونورشدید بد تر می شود ونیز احساس درد درچشم به گونه ای که بیماراحساس می کند که سنگ ریزه ای درچمشمش فرو رفته است ونیز ممکن است که بیمار دچاردوبینی یاتاری دید شود.بسیاری ازبیماران ازبیرون زدگی غیرطبیعی چشمانشان دچاراضطراب وناراحتی می شوند.
گواتر
گرچه درصورت ابتلا به گواترشما به راحتی می توانید آن راببنید اما به جز این حس که چیزی درگلوی شما هست که نباید درآن جا باشد هیچ چیز قابل درکی درگلو احساس نمی شود.
نحوه ی درمان پرکاری تیروئید
درمان دارویی به طورمعمول داروهای ضد تیروئید به بیماران جوانی داده می شودکه اولین دوره ی پرکاری تیروئید راتجربه می کنند .رایج ترین دارویی که درانگلستان از آن استفاده می شود کاربی مازول(Carbimazole)است که مقدار هورمون تولید شده به وسیله ی غده ی تیروئید راکاهش می دهد.این دارو به صورت قرص های 5 و20میلی گرمی موجود می باشد.درابتدا ازمقدارهای بالا(روزانه 45-40میلی گرم)استفاده می شود وعلایم بیماری شما معمولا بعد از 10تا14روز شروع به بهبود می کند. درمان به این روش بایدبه طور نرمال 6تا18ماه طول بکشد بعد از این مدت بیش از 50%بیماران درمان می شوند وسالم باقی می مانند.
دراین روش پزشک متخصص هرچهارتا شش هفته درمان شما راکنترل خواهد کردومقدار کاربی مازول مصرفی به صورت مرحله به مرحله باتوجه به نتایج اندازه گیری های میزان T3وT4ونیزTSHدرخون شما کاهش می یا بد تااین که به مقدار 5تا 15میلی گرم درروز برسد.برخی از متخصصان ترجیح می دهند درطی درمان مقدار بالایی کا ربی مازول راکه روزانه 40میلی گرم وبه صورت دو قرص 20میلی گرمی است برای مریض تجویز کنند.اگراستفاده ازمقدارزیاد این دارو برای چندین هفته طول کشید ممکن است غده ی تیروئید شروع به کم کاری کند بنابراین همین که میزان هورمون تیروئیددرشما به حالت نرمال رسید به این دارو تیروکسین اضافه می شود . امتیاز این روش درمانی این است که لازم نیست بیمار به طور مرتب مورد بررسی وکنترل قرار گیرد ونیز این روش ،به ویژه برای بیمارانی که دچار ناراحتی های چشمی هستند مفید می باشد .
جراحی
متاسفانه علی رغم استفاده از کاربی مازول وپروپیل تیو اوراسیل به تنهایی یا به همراه تیروکسین برای مدت حدود هیجده ماه تقریبا نیمی ازبیماران دوباره پس از گذشت حدود دو سال ازترک این داروها دوباره دچارپرکاری تیروئید می شوند.اگرسن شما زیر 45سال باشدزمانی که حالت دوم پرکاری تیروئید درشما به وجود آمد ممکن است به وسیله ی عمل جراحی وبا برداشتن حدود سه چهارم ازغده ی تیروئید درمان شوید.
درمان به وسیله ی ید رادیو اکتیو
به طورمعمول این شکل ازدرمان درمورد بیماران بالای 40تا 45سال وبعد اززمان باروری یا برروی اشخاص جوانی که عقیم شده اند مورد استفاده قرار می گیرد.
درابتدا نگاهی محافظه کارانه درمورد این روش وجود داشت چرا که این نگرانی بود که بعد ازدرمان کودکانی که به دنیا می آیند ممکن است درطی حاملگی دچار ناهنجاری هایی بشوند. درواقع هیچ سندی دراین مورد وجود ندارد وحتی دربرخی بیمارستان از این روش به دلیل ارزانی وانجام اسان درمورد بیماران جوان نیز استفاده می شود.ید رادیواکتیو به صورت یک قرص یا نوشیدنی که مزه ای شبیه آب دارد به بیمار داده می شود واین کاربه طورمعمول دربخش فیزیک پزشکی بیمارستان انجام می گیرد . قبل از انجام درمان ممکن است ازشما بخواهند تا رضایت نامه ای را امضا کرده ونکاتی را درمورد دوری ازمکان های تفریحی و خودداری از برخوردنزدیک با هم کاران وکودکان برای یک دوره ی چند روزه پس ازدرما ن رارعایت نمایید.درمان به وسیله ی ید رادیواکتیو هرگز به زنان حامله توصیه نمی شود چرا که ممکن است تاثیرات منفی برروی غده ی تیروئید جنین داشته باشد ونیز به خانم ها توصیه می شود تا چهار ماه پس ازدرمان ازحاملگی جلوگیری کنند .
ید رادیو اکتیو اقدام به نابودی برخی ازسلول های تیروئید می نماید وازتقسیم برخی دیگر جلوگیری می کند.درمان شش تا هشت هفته طول می کشد ودراین مدت ممکن است برای تسکین علایم بیماری بسته به شد ت کم کاری تیروئید به شما پروپرا نالول یا کاربی مازول داده شود.ازشما خواسته می شود دویا سه ماه بعد برای کنترل به بیمارستا ن مراجعه کنید.اگرشما ازجمله افراد معدودی هستید که هنوز دچارپرکاری تیروئید می باشید دوباره به شما ید رادیواکتیو داده می شود.
کدام روش درمان می تواندبرای شما مناسب باشد
پرکاری تیروئید ممکن است با دارو ،ید رادیو اکتیو یا جراحی معالجه شود ؛انتخاب نوع درمان بستگی به تصمیم بیماردارد ودرهمه ی انتخاب ها باید با یک متخصص مشورت کرد .
ü هیچ درمانی کامل نیست ولازم است شما درمورد نوع درمان خود باپزشک متخصص مشورت کنید.بعضی از بیماران حتی باوجود این که یک دوره از داروهای ضد تیروئید استفاده کرده اند ونتیجه ی منفی گرفته اند باز هم تمایلی به جراحی ندارند.
ü چرانباید شما برای برای دومین بار ویا حتی سومین بارتحت درمان قراربگیرید وباید به همیشه به این امید باشیدکه بیماری ازبین خواهد رفت . درواقع قبل از این که هیچ گونه درمانی برای پرکاری تیروئید ناشی ا ز بیماری گریوز وجودداشته باشد شماری ازبیماران پس ازماه ها وسال ها خودبه خود بهبود می یافتند وسپس کم کاری تیروئید درآن ها به وجود می آمد.
ü برخی از بیماران تمایلی به درمان با ید رادیو اکتیو را ندارند وبرخی ازپزشکان متخصص بهترین نوع درمان برای یک بیمار جوان مبتلا به پرکاری تیروئید ویک گواتربزرگ را جراحی می دانند.
ü هرنوع درمان راکه شما برای پرکاری تیروئیددرنظر داشته باشید لازم است مراحل آن را به طور منظم دنبال کنید ،به طورمعمول لازم است سالانه آزمایش خونی را درمرکزبهداشتی یا مطب پزشک انجام دهید.
گواترندولر
این بیماری رامی توان هم باجراحی وهم توسط ید رایواکتیو درمان کرد برخلاف بیماری گریوز احتمال بروز کم کاری تیروئید دراین بیماری کم است.تجویز تیروکسین بعد ازعمل جراحی برای جلوگیری ازرشد دوباره ی گواتر سابقا متداول بود وحدود بیست سال این کار ادامه داشته است.اما درواقع این کار تا زمانی که شما دچارکم کاری تیروئید نشوید ضروری نمی باشد.
نکات کلیدی
· 75%ازپرکاری های تیروئیدازطریق بیماری گریوز ایجاد می شود.
· بیماری گریوزدرزنان بین 40تا 50ساله رایج ترمی باشد.
· بیش تر بیماران مبتلا به گریوز دچاربرخی ازمشکلات چشمی می شوندهرچند ممکن است این مشکلات جزئی باشند.
کم کاری تیروئید
نشانه های کم کاری تیروئید کدامند؟
کم کاری تیروئید واکنش های شیمیایی بدن راکاهش داده وباعث ایجاد ناراحتی های زیر می شود:
Ø اضافه شدن وزن
Ø حساسیت نسبت به سرما
Ø مشکلات روانی
Ø جویده جویده صحبت کردن
Ø مشکلات قلبی
Ø یبوست
Ø قاعدگی شدید
Ø مشکلات مربوط به پوست ومو
Ø اختلالات سیستم عصبی
درمان کم کاری تیروئید
درمان کم کاری تیروئید به وسیله ی تیروکسین است که دربرخی کشورها نظیر انگلستان به صورت قرص های حاوی 25،50و100میکروگرمی تیروکسین می باشد.به طورمعمول درمان باتیروکسین به آهستگی وبا تجویز روزانه پنجاه میکرو گرم به مدت سه تا چهارهفته شروع شده وبرای سه تا چهار هفته ی بعدی به 100میکروگرم درروز افزایش یافته ودرنهایت به 150میکروگرم درروز می رسد.بعد از حدود سه ماه ازشروع درمان ،آزمایش خون دیگری ازشما به عمل می آید تا مشخص شود که آیا تغییر جزئی دیگری درمقدار داروی مصرفی لازم است یا خیر.هدف ازاین کار بازگرداندن میزان T4وTHSدرخون به حالت طبیعی است.
بعد ازگذشت حدود دوتا سه هفته می بایستی احساس بهبودی کنید دراین هنگام وزن شما کاهش می یا بد واطراف چشم شما پف کرده می شود که این حالت موقتی بوده وبه زودی برطرف می شود ولی سه تا شش ماه طول خواهد کشید تا پوست وموهای شما به طورکامل به حالت طبیعی باز گردند . معمولا درمان کم کاری تیروئید باید درتمام عمرادامه پیدا کند.
نکات کلیدی
· درمان کم کاری تیروئید به وسیله ی قرص هایی است که شاید نیاز باشد تاپایان عمر مورد استفاده قرار گیرند.
· چنان چه آزمایش خون تیروئیدی اختلال اندکی رانشان دهد ممکن است درمان پیش گیرانه با تیروکسین به شما داده شود.
· درطی حاملگی شما تحت نظرپزشک خواهید بود ،ولی درمان شما صدمه ای به جنین نخواهد زد.
سرطان غده ی تیروئید
تومورهای بد خیم غده ی تیروئید بسیار کم هستند .برای مثال ازهر50تا100نفری که به علت پرکاری تیروئیدناشی از بیماری گریوز به پزشک متخصص مراجعه می کنند یک نفر دارای سرطان تیروئید است.
دونوع سرطان رایج تیروئید عبارتند از:
o سرطان پاپیلر ،که اغلب زنان جوان وکودکان رامبتلا می سازد.
o سرطان فولیکولر،که درسن زیر30سال بسیارنادراست.
دلیل نام گذاری این دوسرطان به علت شکل ظاهری آن ها درزیر میکروسکوپ است.
با این حال این دو سرطان درهرسنی می توانند برو ز کنند .تشخیص ودرمان درمراحل اولیه می تواند کارسازبوده وشخص می تواند دارای یک زندگی طبیعی باشد ؛به عبارت دیگر،احتمال مرگ به وسیله ی سکته ی مغزی یا حمله ی قلبی درسن بالا دراین افراد درمقایسه با سرطان تیروئید ،بسیار بالاتر است.
نحوه ی تشخیص سرطان تیروئید
اکثربیماران با یک غده درگردن و یابه خاطر رشد سریع گواتر که سال های طولانی با آن هابوده است به پزشک خود مراجعه می کنند .تشخیص سرطان تیروئید دربیمارستان به وسیله ی نمونه برداری به طریق FNAویا به وسیله ی جراحی بعدی صورت می گیرد.
درمواردی ،بیماربه دلیل بزرگ شده غدد لنفاوی درگردن به پزشک مراجعه می کند .این درحالتی است که نمونه برداری یا بیوپسی نشان خواهد داد که درواقع بیماربه سرطان نوع پاپیلرکه ازغده ی لنفاوی انتشار پیدا کرده است دچا ر شده است.
روش درمانی
سرطان تیروئید به طور معمول به وسیله برداشتن قسمتی یا تما م غده ی تیروئید درمان می شود. از ید رادیو اکتیومعمولا پس ازعمل ،برای کشتن سایر سلول های سرطانی باقی مانده استفاده می شود.
جراحی سرطان تیروئید
سرطان پاپیلر معمولا بابرداشتن حداکثر غده ی تیروئید معالجه می شودبه این دلیل که این سرطان می تواند درجاهای مختلف غده ی تیروئید انتشار یابد ؛هرکدام ازغده های لنفاوی بزرگ که سرطانی باشند نیز دراین مرحله برداشته می شود سرطان فولیکولر برخلاف سرطان پاپیلر به طورمعمول فقط دریک بخش ازغده ی تیروئید رشد می کند و برداشتن نیمی ازغده ی تیروئید درکل ممکن است لازم باشد.هیچ درمان ویژه ای قبل از عمل جراحی نیاز نبوده و پس ازسه روز بیمارمرخص می شود.
سرطان های نادرتیروئید
انواع نادر سرطان های تیروئید شامل موارد زیر است:
o سرطان مدولری تیروئید که می تواند هم ارثی باشد و هم غیرارثی وهمراه با ناهنجاری های سایرغدد درون ریز یا اسکلتی باشد.
o لنفوم تیروئید که معمولا درافراد سال خورده دیده می شود وممکن است همراه با نشانه ی بیماری درسایرنقاط بدن باشد.
o سرطان آناپلاستیک که این سرطان نیز درافراد سال خورده دیده می شود .
عوارض آتی این نوع سرطان ها بدترازسرطان های پاپیلر و فولیکولرمی باشدودرمان آن ها بسیارمشکل تربوده و ممکن است مستلزم شیمی درمانی وپرتودرمانی باشد.
نکات کلیدی
· سرطان پاپیلرو فولیکولر دونوع متداول ازسرطان های تیروئید می باشند که معمولا چنان چه درمراحل اولیه ی شناسایی شوند باموفقیت قابل درمان هستند.
· پس ازدرمان برای اطمینان ازنابودی کامل سلول های سرطانی وانتشار نیافتن آن ها ممکن است نیازبه یک آزمایش خون باشد.
· برخی ازبیماری ها می توانند درنتایج آزمایش خون مربوط به هورمون ها ی تیروئید تاثیر گذاشته وبه اشتباه پرکاری یا کم کاری تیروئید رانشان دهند.
هشدار
نتایج آزمایش های خون مربوط به هورمون های تیروئید نباید به صورت مجزا تجزیه وتحلیل شوند،بلکه باید بعد از بررسی هم زمان نتایج معاینات پزشکی تصمیم به درمان گرفته شود.