ماده1- تعاريف:

الف- مركز بهداشتي و درماني: عبارتند از كليه بيمارستانها، درمانگاهها، مراكز بهداشت، آزمايشگاهها، مراكز تزريق يا پانسمان مطبها ، راديولوژيها، دندانپزشكي و فيزيوتراپي ، مراكز تحقيقات پزشكي و ساير مراكز مشابه كه به نوعي خدمات بهداشتي و درماني ارايه مي نمايند.

ب- پسماندهاي پزشكي عبارتند از: پسماندهاي حاصل از فعاليت كليه مراكز بهداشتي و درماني مورد اشاره در بند الف كه داراي دسته بندي هاي ذيل مي باشند:

1- پسماندهاي معمولي يا شبه خانگي: شامل پسماندهاي قسمتهاي اداري و مالي، ،آشپزخانه، آبدارخانه، استراحتگاه كاركنان كه از نظر تركيب و نوع مواد مشابه پسماندهاي خانگي مي باشد.

2- پسماندهاي ويژه كه خود داراي سه نوع زباله مي باشد:

2-1- زباله تيز و برنده: شامل انواع تيغها، كليه سوزنهاي تزريقي و غير تزريقي، قيچي، پنس، چاقو، ظروف فلزي و شيشه اي داروها، مواد شيميايي سموم و گندزداها و نظاير آن كه به واسطه  نوك يا لبه هاي تيز قابليت ايجاد جراحت در بدن انسان و انتقال عوامل بيماري زا را دارا مي باشند.

2-2- پسماندهاي عفوني و شيميايي از قبيل: پسماندهاي اتاق عمل، اطاق زايمان، بخش اورژانس، اطاق درمان، ايستگاه پرستاري، بخش آي- سي- يو، بخش تزريقات ، بخش پاتولوژي، آزمايشگاهها، بخش عفوني، بخش اتوپسي، اطاق پانسمان، بخش دياليز ، اطاق ايزوله، بانك خون، بخش سوانح سوختگي، داروهاي تاريخ گذشته ، ته مانده داروها و مواد شيميايي، سموم و گندزداها، كليه پارچه ها و البسه آلوده به خون، گاز و پنبه مصرف شده براي پانسمان، نمونه هاي آزمايشگاهي محيطهاي كشت، اقلام پلاستيكي مانند سوند، دستكش، كيسه ادرار، سرنگ فيلترهاي دياليز، كليه ظروف يك بار مصرف مورد استفاده بيماران و پسماندهاي غذايي بيماران و ساير لوازمي كه به نوعي با عوامل بيماري زا در ارتباط بوده و عمل پخش يا انتقال عوامل بيماري زا در محيط مي باشند.

ماده2- جدا سازي و نگهداري موقت پسماندهاي پزشكي در مراكز توليد

كليه مراكز درماني موظفند كه پسماندهاي معمولي و پسماندهاي ويژه خود را به ترتيب ذيل از يكديگر تفكيك و به طور جداگانه نگهداري نمايند:

1-   پسماندهاي معمولي يا شبه خانگي بايستي در كيسه زباله مقاوم مشكي رنگ جمع آوري و در مخزن آبي رنگ قابل شستشو نگهداري گردد.

2-   پسماندهاي برنده در محفظه قرمز رنگ مقاوم با علامت مخصوص به طوري كه مانع تماس مستقيم اين پسماندها با بدن اشخاص گردد، جمع آوري گردد. اين محفظه ها بايستي پس از پر شدن در محفظه هاي فلزي مشبك قرمز رنگ و قابل شستشو نگهداري شود.

3-   پسماندهاي عفوني و شيميايي بايد در كيسه زباله مقاوم و زرد رنگ جمع آوري و در محفظه پلاستيكي درب دار زرد رنگ داراي علامت مخصوص قابل شستشو و ضد عفوني نگهداري شود.

4-   پسماندهاي پرتوزا و راديو اكتيو بر اساس دستورالعملهاي سازمان انرژي اتمي و زير نظر مسئول بهداشت پرتوها ( فيزيك بهداشت) بخش مربوطه جمع آوري نگهداري و دفع گردند.

ماده3- شرايط محل نگهداري موقت پسماندهاي ويژه تفكيك شده

1-   مكان انتخابي قابل دسترس براي همه بخش هاي مختلف و مناسب براي حمل و نقل باشد.

2-   درب دار غير قابل نفوذ و عاري از آلودگي باشد.

3-   حتي الامكان از بخشهاي مختلف و آشپزخانه دور باشد.

4-   قابل شستشو و ضدعفوني كردن باشد.

5-   تحت نظارت بهداشتي و ايمني كامل قرار داشته باشد.

6-   محل مورد نظر بايد محصور و مسقف بوده و به وسيله علامت با تابلوي مخصوص هشدار دهنده مشخص شده باشد.

ماده4- كليه مراكز بهداشتي و درماني موظفند آمار ميزان توليد انواع پسماندهاي پزشكي خود را به صورت تفكيك شده بر مبناي دسته بندي موضوع ماده(1) به طور روزانه جمع آوري و در دفاتر ساليانه ثبت نمايند.

ماده6- كليه مراكز بهداشتي درماني موظفند پسماندهاي ويژه خود را با يك يا تركيبي از روشهاي ذيل دفع نمايند:

1-   زباله سوزي: تا زمان تعيين استانداردهاي خروجي توسط سازمان حفاظت محيط سزيست رعايت استانداردهاي سازمان بهداشت جهاني براي كشورهاي شرق مديترانه                  الزامي است.

2-   روشهاي تصفيه و بي خطر سازي: با رعايت ضوابط بهداشتي و زيست محيطي

3-    دفن بهداشتي: بر اساس رعايت مفاد اين دستورالعمل ( مواد9 و 11 )

ماده7 – خاكستر حاصل از زباله سوزي ( موضوع بند 1 ماده6 ) و پسماندهاي تصفيه و بي خطر شده (وفق بند 2 ماده6 ) بايد از سوي مراكز بهداشتي و درماني در كيسه هاي مربوط به پسماندهاي معمولي نگهداري شوند.

ماده8 – به بيمارستانهاي داراي سيستم زباله سوزي فعال يا هر سيستم تصفيه و بي خطر سازي ( موضوع بندهاي 1 و 2 ماده6 ) اجازه داده مي شود بسته به ظرفيت روزانه سيستم مورد اشاره و در صورت عدم استفاده از حداكثر ظرفيت ممكن پسماندهاي عفوني و شيميايي ساير مراكز بهداشتي و درماني فاقد هر سيستم امحاي ديگر را مورد قرار دادي كه بين دو مركز منعقد مي گردد. با دريافت هزينه توافقي امحاء نمايند. براي مراكز بهداشتي و درماني كه بدين روش اقدام به امحاي پسماندهاي عفوني و شيميايي خود مي نمايند. ارائه نسخه اي از قراداد ياد شده به مركز بهداشت شهرستانها ضروري است و بيمارستانهاي دريافت كننده پسماندهاي عفوني و شيميايي ساير مراكز بهداشتي و درماني موظفند آمار مربوط به اين گونه پسماندها را در دفاتر جداگانه اي كه در آن تاريخ دريافت، زمان امحاء، ميزان پسماند دريافتي و نام مركز بهداشتي و درماني تحويل دهنده پسماند قيد مي گردد، ثبت نمايد. همچنين طرفين قراداد موظفند ذر صورت فسخ يا عدم تمديد قرار داد مراتب را ظرف 3 روز به مركز بهداشت مربوطه اطلاع دهند.

توضيح: قرارداد تنظيمي بايد داراي حداقل موارد مذكور در پيوست 2 باشد.

ماده 9- مراكز بهداشتي و درماني در اجراي بند 3 ماده 6 موظفند پسماندهاي ويژه خود را در جهت پردازش و دفع بهداشتي بر اساس قرار دادي كه بين مركز بهداشتي و درماني و شهرداري يا متوليان مديريت پسماندهاي شهري منعقد گرددبا پرداخت هزينه هاي مصوب جمع آوري حمل و دفع به مامورين مربوطه تحويل نمايند. كليه شرايط و موارد ذكر شده در خصوص قرارداد پيوست 2 اين دستورالعمل در مورد اين ماده لازم الاجرا است.

ماده10 – خودروهاي جمع آوري و حمل كننده پسماندهاي ويژه پزشكي بايد داراي علامت مخصوص ( با هماهنگي ادارات راهنمايي و رانندگي )‌(پيوست 1 ) تانكر جمع آوري شيرابه و آب بندي شده به گونه اي كه از ريزش پسماند و شيرابه در سطح معابر جلوگيري شود، بوده و براي مقاصد ديگر استفاده نگردد.

ماده11-  شهرداريها يا متوليان مديريت پسماندهاي شهري با توجه به قرارداد موضوع ماده 9 اين دستورالعمل موظفند پسماندهاي ويژه پزشكي را در مكانهايي مجزا از مكان دفن پسماندهاي خانگي و غير خطرناك با رعايت اصول كامل بهداشتي دفن نمايند.

تبصره: خاكستر حاصل از زباله سوزي هاي بيمارستاني يا پسماندهاي عفوني و شيميايي تصفيه و بي خطر سازي شده در محل دفن پسماندهاي خانگي و غير خطرناك قابل دفن مي باشند.

ماده12- اعضاء و اندامهاي قطع شده بدن يا جنين سقط شده بايستي مجزا توسط مراكز بهداشتي درماني جمع آوري و به گورستانهاي محل حمل شده خاص خود دفن گردد.

ماده13- كليه سيستم امحاء و پردازش پسماندهاي عفوني و شيميايي پزشكي از قبيل زباله سوزها يا هر تصفيه و بي خطر سازي ( موضوع بند 1و2 ماده 6 ) بايد داراي مجوز فعاليت و كنترل كيفيت از كميته نظارت كه متشكل از نمايندگان مركز بهداشت اداره كل حفاظت محيط زيست سازمان صنايع و معادن و شهرداري ( يا متوليان مديريت پسماندهاي شهري) هستند، مي باشند.

ماده14- وظيفه نظارت بر حسن انجام اين دستورالعمل و مسئوليت تشكيل كميته موضوع ماده 13 بر عهده مراكز بهداشت مي باشد.