WWW.REFAHI.IR

تازه ترین های خبری ایران از هدفمند کردن یارانه ها ونحوه دریافت آن

كاربرد آمار در ساير علوم

كاربرد آمار در ساير علوم

آمار كاربردهاي گوناگوني دارد و روزبه‌روز هم بر كاربردهاي آن افزوده مي‌شود. برخي از علومي كه آمار به صورت تخصصي در آنها نقش بازي مي‌كند، عبارتند از:

* علوم بيمه: تعيين نرخ‌هاي مرگ‌ومير، طراحي طرح‌هاي بازنشستگي، اندازه‌گيري اثرات برنامه‌هاي مربوط به كنترل و پيشگيري از مخاطرات، تناسب و توازن منابع و مصارف و يا تعيين نرخ حق بيمه‌هاي مختلف و غيره.

* حسابداري و تجارت: برآورد حجم خرده‌فروشي، طراحي سيستم‌هاي كنترل مالي، توليد روش‌هاي محاسباتي و حسابداري و غيره.

* اقتصاد: اندازه‌گيري و محاسبه شاخص‌هاي مختلف مانند تورم، حجم تجارت، حجم نيروي كار فعال، نيروي كار بالقوه، استانداردهاي زندگي، برآوردهاي كوتاه و بلندمدت از شاخص‌هاي اقتصادي و غيره.

* مالي: مدل‌بندي و مديريت مخاطرات مالي، ارزش‌گذاري و...

* حقوق: ارزيابي شواهد و بررسي مدارك.

* مديريت: نيازسنجي‌هاي گوناگون در زمينه نيروي كار، آموزش، امكانات و تجهيزات، ارزيابي بهره‌وري، ارزيابي بازارهاي مختلف، ارزيابي رضايت كاركنان، مشتريان و غيره.

* روان‌شناسي: اندازه‌گيري توانايي‌هاي آموزش، هوش و ويژگي‌هاي شخصيتي، مطالعه رفتارهاي نرمال‌ و غير نرمال و غيره.

* كنترل كيفيت: ارزيابي كيفيت با استفاده از نمونه‌گيري، كنترل فرآيندها، طراحي آزمايش‌ها در توسعه محصولات و غيره.

* جامعه‌شناسي: آزمون نظريه‌هاي مختلف درباره سيستم‌هاي اجتماعي، طراحي و انجام بررسي‌هاي نمونه‌اي به منظور مطالعه عادت و رفتار اجتماعي، توصيف و تفسير تفاوت‌هاي بين فرهنگ‌ها و غيره.

 نگاهي به کاربرد آمار در بودجه و استانداردهاي اينتوساي و وظايف درحيطه دولتي سه بخش مهم وجود دارد که قابل تامل است و ظرفيت آن را دارد که به سير تکاملي خود بيش از پيش بپردازد .

1-استانداردهاي اينتوساي و سازمان هاي مشابه.

2-ديوان محاسبات (شامل حسابرسي ،واحد تفريغ وهياتهاي مستشاري به همراه دادسراي ديوان).

3-بودجه

آمار به عنوان کاربردي ترين علم در اکثريت قريب به اتفاق حوزه هاي مختلف علمي وکاربردي در اين سه حوزه اشاره شده ميتواند موثر باشد .لذا با ارايه چند نمونه به بررسي اين موضوع مي پردازيم.

 اينتوساي(Intosai)يک سازمان مستقل و غير سياسي است که به منظور تعادل نظرات و تجربيات موسسات حسابرسي دولتي تاسيس شده است و مقر آن در وين (اطريش) ميباشد.      

همانطور که مي دانيد استانداردهاي حسابرسي اينتوساي توسط کميته استانداردهاي حسابرسي در کنگره هاي اينتو ساي در کشورهاي مختلف برگزار مي شود . اين استانداردها در چهار بخش اصلي شامل :

1.    اصول اساسي

2.    استانداردهاي عمومي

3.    استانداردهاي اجرايي

4.    استانداردهاي گزارشگري

 

مي باشد،استاندارهابه صورت راهنما و کلي بيان شده است و براي اجراي آن نياز به تکنيک هاي حسابرسي ،آماري ،علمي و فني مي باشد .

به طور مثال در بند 1-5-3 اين استاندارد در خصوص شواهد حسابرسي چنين گفته است :به عنوان پشتوانه قضاوت و نتيجه گيري هاي حسابرس در ارتباط با سازمان، برنامه، فعاليت ،يا وظيفه تحت حسابرسي بايد شواهد کافي ،مربوط و قابل قبول تهيه شود . در جامعه هاي آماري تحت رسيدگي براي آنکه شواهد کافي باشد يک راه اين است که تمام شواهد را بررسي کنيم اما ممکن است اين کار قابل قبول نباشد زيرا از لحاظ صرف هزينه و وقت با توجه به حجم جامعه تحت رسيدگي اين کار هميشه مقرون به صرفه نيست لذا به کمک روشهاي آماري و نمونه گيري براي حل اين معضل اقدام مي کنيم و از بررسي تمام شواهد خود داري مي کنيم واز روش نمونه گيري استفاده مي کنيم، اينجا علم آمار به کمک ما مي آيد ضمنا نمونه بايست لياقت آن را داشته باشد که به نيابت از جامعه مورد تعميم قرارگيرد ،يعني بايد داراي شرايطي  باشد اين شرايط را علم آمار از نظريه احتمال (انتخاب به طريق تصادفي )اقتباس مي کند   .به طور کلي 4روش براي انتخاب نمونه وجود دارد:

1-حسابرس با توجه به هدفش همه جامعه را انتخاب مي کند(عيني)

2-حسابرس نمونه اي از جامعه را براساس انتخاب خودش و قضاوت شخصي نمونه را انتخاب مي کند (غير عيني  يا ذهني)

3-حسابرس نمونه را به طريق تصادفي ودر نظر گرفتن احتمال ايجاد مي کند(عيني)

4-حسابرس نمونه را با در نظر گرفتن احتمال و شبه تصادفي انتخاب مي کند(غير عيني يا ذهني)

نمونه گيري به اين معني که نتواند نمايشگر خوبي براي جامعه باشد با احتمال خطري همراه است که با استفاده از تئوري هاي احتمال (تغيير اندازه نمونه)مي توانيم اين خطر را اندازه گيري کنيم و آن را به حد قابل قبول تنظيم کنيم .لذا بايست ميان ميزان احتمال خطري که ميپذيريم واندازه نمونه و به صرفه بودن زمان و هزينه نمونه خود را انتخاب کنيم که کافي و قابل قبول باشد. بنابراين مشاهده گرديد که در استاندارهاي اينتوساي شرط کافي و قابل قبول بودن مي تواند توسط تکنيک هاي آماري بدست آيد.

در بودجه نويسي و نظارت بر عملکرد بودجه نيز به انحاء مختلف مي توانيم از روشهاي آماري استفاده کنيم به طور مثال در پيش بيني ها به هنگام بودجه نويسي ودر تعيين نوسانات در هنگام نظارت مي توانيم از روشهاي آماري استفاده کنيم .(با استفاده از آمار توصيفي واستباطي )

با توجه به اين که ديوان محاسبات داراي وظايف گوناگوني در راستاي حفظ و صيانت از بيت المال مي باشد مانند حسابرسي ،تفريغ بودجه و صدوراي در خصوص تخلفات مالي و غيره ....لذادر تمام اين سطوح آمار مي تواند به عنوان ابزاري قابل اتکا به کار ديوان محاسبات آيد. آمار توصيفي و استنباطي به شکل هاي گوناگون در فرايند عملياتي ديوان محاسبات به کار مي رود مانند فرم ها و نمودارهايي  که در تفريغ بودجه از آن استفاده مي شود و نيز استفاده از بانک هاي اطلاعاتي اماري و نرم افزارهاي آماري به طور مثال در جهت اثبات اين که قوانين مالي و محاسباتي به نحو صحيحي در کشور اجرا شده است يا خير مانند قانون منع تصدي بيش از دو شغل به کمک بانک اطلاعاتي قوي به راحتي مي توانيم موارد خلاف را شناسايي کنيم و همچنين شناسايي اشخاصي که وام هاي کلان از بيت المال گرفته اند و ان را به شکل منفعت طلبانه استفاده مي کنند و..ميتوانيم چنين نتيجه گيري کنيم که آمار در تمام سطوح سه بخش گفته شده در بالا به مانند يک اهرم مي تواند در خدمت مديريت دولتي باشد ومدير ميتواند براي تصميم گيري، پيش بيني ،استنباط ،توصيف وتحليل خود را به خوبي انجام دهد و همچنين به عنوان تقويت کننده کنترلهاي داخلي عمل کند.در پايان همچنين بايست مراقب باشيم گاهي کساني که در فن آمار تخصص دارند گزارشات آماري را طوري ارائه مي دهند که حالت گول زننده پيدا مي کند.به طور مثال اگر ما مقياسها را در نمودارهاي آماري تغيير دهيم مي توانيم افزايش 10% درآمد ملي را طوري نمايش دهيم که صد در صد به نظر آيد در عين حال کسي نمي تواند به اين کار ايرادي وارد نمايد. در واقع ارقام دروغ نمي گويند اما دروغ گويان رقم سازي مي کنند لذا کسي بايد نتايج آماري را تجزيه و تحليل نمايد که با روشهاي آماري و و رشته مربوط به آ ن اشنا باشد.

+ نوشته شده در  جمعه یازدهم اسفند 1385ساعت 15:10  توسط خلیج فارس(PERSIAN GULF)  |